Cây dưa hấu. Cung cấp giống và tư vấn kỹ thuật trồng, liên hệ KS. Đinh Nguyệt Thu 0973 21 20 19

CÂY DƯA HẤU (Citrullus latatus)

  1. Nguồn gốc, đặc tính sinh học và giá trị dinh dưỡng

1.1. Nguồn gốc và giá trị dinh dưỡng

Cây dưa hấu có nguồn gốc từ các khu vực đất khô hạn thuộc vùng Nhiệt đới và á nhiệt đới, Châu Phi, ngày nay đã được trồng rộng rãi ở khắp các khu vực có khí hậu nhiệt đới và cận nhiệt đới trên thế giới.

Dưa hấu được đưa đến Trung Quốc và miền Đông nước Nga vào thế kỷ thứ 10 và đến Anh vào năm 1960.

ở nước ta dưa hấu được biết đến từ rất lâu qua sự tích dưa hấu An Tiêm.

Dưa hấu có tính mát, có tác dụng giải nhiệt, lợi tiểu, chữa nhiệt lỵ ra máu. Vỏ quả dưa hấu phơi khô đốt thành than, tán bột hoặc sắc nước ngậm khỏi viêm miệng, lở trong miệng lưỡi. Hạt dưa hấu cũng có tác dụng chữa đau lưng…

1.2. Yêu cầu ngoại cảnh

  • Nhiệt độ

Dưa hấu sinh trưởng và phát triển tốt trong điều kiện nhiệt độ cao, có khả năng chịu nóng nhưng rất mẫn cảm với lạnh và đông giá.

Nhiệt độ thích hợp cho dưa hấu sinh trưởng từ 20- 300C, có khả năng chịu nhiệt độ cao tới 350C. Nhiệt độ thích hợp nhất cho hạt dưa hấu nẩy mầm là 25 – 350C.

  • ánh sáng

Dưa hấu là cây trung tính, khi ra hoa thời gian chiếu sáng trung bình không ảnh hưởng gì đến cây. Nhưng cây và quả phát triển kém trong điều kiện ánh sáng kém và nhiệt độ thấp. Dưa hấu thích ánh sáng mạnh, ở điều kiện ánh sáng nhiều, khí hậu tương đối khô thì cây sinh trưởng nhanh và sai quả.

ở giai đoạn cây con nếu thiếu ánh sáng, trời âm u có mưa nhiều cây dễ bị bệnh xâm nhiễm.

  • ẩm độ

Do có nguồn gốc ở vùng nhiệt đới, khô, nên dưa hấu có khả năng chịu hạn. Nhưng đa phần cây có khối lượng thân lá lớn, quả nhiều nước nên đất trồng dưa hấu phải được giữ ẩm thường xuyên. Độ ẩm thích hợp nhất cho cây sinh trưởng và phát triển là 70- 80%. Độ ẩm cao, mưa nhiều cây sinh trưởng theo hướng tạo ra thân lá nhiều nhưng ít quả, chất lượng kém, và quả dễ thối. Dưa hấu là không chịu được ngập úng, do vậy yêu cầu phải có hệ thống tưới tiêu tốt.

  • Đất và dinh dưỡng

Cây dưa hấu ưa thích đất cát pha, đất thịt nhẹ, độ pH từ 6 – 6,8. Tuy nhiên cây có thể sinh trưởng trên đất thịt trung bình nhưng cần tăng cường bón phân hữu cơ để cải tạo đất.

Dưa hấu cần nhiều chất dinh dưỡng, song lượng dinh dưỡng cung cấp cho cây còn tuỳ thuộc vào từng loại đất và kết quả phân tích đất nếu có.

Cần bón cân đối các loại phân, thời kỳ cây con đến ra hoa cần cung cấp đạm và lân. Cuối thời kỳ sinh trưởng cần bón kali và lân, 2 yếu tố này góp phần cải thiện chất lượng quả. Thông thường lượng phân hữu cơ được bón cho là 25 – 30 tấn/ha, phân đạm ure 280 kg -300 kg/ha, phân lân 280 -300 kg/ha và kali 340 – 380 kg/ha.

  1. Biện pháp kỹ thuật

2.1. Thời vụ

Dưa hấu có thể trồng ở các thời vụ sau:

– Vụ xuân hè (chính vụ): gieo từ 15/2 – 15/3, thu hoạch cuối tháng 5 đầu tháng 6.

– Vụ đông xuân: gieo từ 20/8-10/9 (không quá 20/9) thu hoạch trong tháng 12.

Các giống đưa hấu trồng phổ biến hiện nay: HMN CS 202, HMN SCUD 359, Hắc Mỹ Nhân…

2.2. Làm đất trồng cây

– Đất trồng dưa hấu là đất giầu dinh dưỡng, nhiều mùn, dễ thoát nước, chủ động tưới tiêu, độ pH 6 – 6,5. Vùng trồng dưa hấu đất không bị ô nhiễm hoặc không có nguy cơ tiềm ẩn ô nhiễm.

Làm đất kỹ, nhỏ, tơi xốp, có thể kết hợp phơi ải. Đất trồng phải được xử lý bằng vôi bột (500 kg/ha), thuốc xử lý đất trước khi trồng bằng Mocab (20 ml/8 lít) và Sincosin (30 ml/8 lít) tưới hoặc phun đều trước khi phay đất để hạn chế tuyến trùng.

Luống trồng dưa hấu phổ biến hiện nay có một số dạng sau: luống rộng 2- 2,5m, hơi dốc khoảng 5- 100 để dễ thoát nước, rãnh rộng 30cm, cao 20- 30cm, cây trồng 1 hàng/luống, cách mép luống 20cm về phía mép luống cao nhất. Luống rộng 5- 5,5m, cao 20- 30cm, rãnh rộng 30cm, cây trồng 2 hàng/ luống, trồng ở giữa luống và định cây ra hai bên hoặc trồng trên 2 mép luống, định cây vào trong luống. Đối vùng đất thấp, trũng thì lên luống kép, hình vòm, mỗi luống cao 40cm, rộng 50-60cm, hai luống kép cách nhau 20cm để tạo làm rãnh tưới nước, khoảng cách các luống kép tính từ tâm là 5m, cây trồng 1 hàng trên từng luống đơn. Sử dụng nilon 2 mặt (mặt đen phủ xuống dưới, mặt ánh bạc lên trên) hoặc rơm rạ để phủ mặt luống. Nilon phủ phải được chèn hoặc ghim chặt, sau đó tiến hành đục lỗ theo mật độ đã định, thông thường khoảng cách giữa các lỗ là 50cm/ hàng.

Cây được trồng vào chiều mát hoặc lúc thời tiết râm mát, mỗi lỗ đặt một cây. Dùng dầm xới đất để đặt bầu cây và lấp nhẹ đất lên kín bầu, rồi tưới nước để thấm gốc.

2.3. Gieo hạt:

– Lượng hạt cần cho 1ha: 1,1 – 1,3 kg (40 – 50 g/sào).

– Trước khi gieo, hạt được ngâm trong nước ấm 30-350C, sau đó đãi sạch nhớt, ủ với cát hoặc trấu ẩm để nơi nhiệt độ từ 28-300C cho nứt nanh rồi gieo, có thể gieo hạt vào bầu hoặc gieo thẳng lên mô đất đã định sẵn ở luống trồng.

Có thể dùng khay xốp, khay nhựa chuyên dùng cho gieo cây giống rau, hoặc túi nilon có đường kính 3 – 4 cm, sâu 4 -5 cm. Đất bầu gồm 55 % đất bột + 40% phân chuồng mục và 5% vôi với lân. Mỗi bầu gieo 1 hạt. Cây mọc 7-15 ngày (2-3 lá thật) trong bầu thì đưa ra trồng.

Nếu gieo thẳng, để mầm quay xuống dưới ở độ sâu 1-1,5cm. Sau khi phủ đất cần thêm 1 lớp trấu hoặc mùn mỏng.

2.4. Bón phân

Liều lượng và cách bón phân cho 1ha như sau:

Loại phânTổng lượng
phân bón
(kg /ha)
Bón lót (%)Bón thúc (%)
Lần 1Lần 2Lần 3
Phân chuồng hoai mục25.000 – 30.000100
N120 – 15020203030
P2O590100
K2O120 – 15020203030

Bón thúc làm 3 đợt:

– Lần 1: khi cây ngả ngọn (15- 20 ngày sau trồng)

– Lần 2: khi cây ra hoa rộ, bắt đầu vào quả (30 – 35 ngày sau trồng).

– Lần 3: dùng để tưới sau khi định quả trên cây (40 – 45 ngày sau trồng)

Tuyệt đối không dùng phân tươi, nước phân tươi để tưới bón, có thể dùng phân hữu cơ sinh học thay phân chuồng với lượng 1000 – 3000 kg/ha

2.5. Tưới nước, chăm sóc:

+ Dùng nước sạch, nước sông hoặc nước giếng khoan để tưới. Không dùng nước thải công nghiệp, nước thải sinh hoạt….chưa qua xử lý.

+ Dưa hấu cần ẩm, nhưng không chịu được úng, dùng tưới vào sáng sớm, và chiều tối, tưới vào gốc, tránh tưới vào ngọn, làm cỏ xới xáo kịp thời vào các lần bón thúc.

+ Khi thân dưa dài 50-100cm thì phủ rơm quanh gốc để tua cuốn giữ cho cây không vị gió lay, giữ ẩm quanh gốc, tránh cỏ dại, tránh thối quả. Ngoài ra, dùng ghim hoăc đất để cố định thân cây.

+ Phân bố đều ngọn cây trên mặt luống, hướng ngọn vào giữa luống, bộ lá dày thì tỉa bớt lá già không để lá quá dày.

2.6. Thụ phấn nhân tạo

Mỗi cây để 1-2 quả (hoa cái thứ 2-3) các hoa cái khác nên loại bỏ để tập trung dinh dưỡng cho quả (lấy quả từ đốt 17-25).

Nên thụ phấn bổ sung, dùng phấn hoa đực mới nở chấm lên nhụy hoa cái vào buổi sáng từ 8 -10h trong ngày.

2.7. Phòng trừ sâu bệnh.

  • Sâu hại:

Khi cây còn non hay có sâu xám (Agrotis ypsilon), dùng que đào quanh gốc vào sáng sớm để bắt diệt.

– Bọ trĩ (Thrip spp.),

– Rệp (Aphis gossipii)

  • Bệnh hại:

– Bệnh héo vàng (Fusarium oxysporium f.sp. niveum)

– Bệnh thán thư (Glomerella cingulata var. orbiculare trước đây là Colletotrichum lagenarium): gây hại toàn bộ cây, làm giảm năng suất và chất lượng quả, bệnh xuất hiện khi ẩm độ không khí cao, và lan truyền qua tàn dư cây vụ trước.

– Bệnh chảy gôm (Dydimella bryoniae trước đây là Mycosphaerella citrullina)

Trồng dưa hấu phải chú ý luân canh với các cây trồng thuộc họ khác, có thể sử dụng phương pháp ghép lên gốc cây bầu để hạn chế các bệnh có nguồn gốc từ đất. Sử dụng triệt để phương pháp IPM, vệ sinh đồng ruộng. Khi cần thiết có thể dùng thuốc BVTV đã ghi trong phần phụ lục theo liều lượng và thời gian cách ly trên bao bì.

2.8. Thu hoạch

Thu hoạch lấy hạt giống khi cuống quả khô (quả được 30-35 ngày tuổi) thì thu quả về để chín sinh lý thêm 5-10 ngày mới bổ. Thu hoạch quả thương phẩm khi vỏ quả nhẵn xuất hiện phấn trắng, bảo quản nơi mát mẻ.

 

 

 

Danh mục: Từ khóa: